خانه میان دیوارها | طراحی Studio UF+O | رواترا، هند

این خانه در روستای رواترا با اتکا به دیوارهای پیرامونی و دو نورگیر خطی، تعادلی میان حضور اجتماعی در میدان روستا و خلوت‌پذیری در دوره‌های طولانیِ عدم سکونت ایجاد می‌کند.

در این محتوا با شبکه هنر و معماری ستاوین همراه باشید تا نگاهی به «خانه میان دیوارها | طراحی Studio UF+O | رواترا، هند» داشته باشیم.

پروژه «House Between Walls» در رواترا، هند، توسط استودیو Studio Urban Form + Objects (UF+O) به سرپرستی پراچی پارِخ و وینیت وورا در سال 2026 و با زیربنای 4800 فوت مربع طراحی شده است. این خانه، در اقلیم گرم و پرگردوغبار راجستان و در مواجهه با کمبودهای دوره‌ای برق، می‌کوشد بدون اتکا به سیستم‌های مکانیکی، هم‌زمان به نیازهای گردهمایی‌های خانوادگی و آیینی و همچنین امنیت و حریم خصوصی در زمان‌های خالی‌بودن خانه پاسخ دهد. عکس‌ها از Niveditaa Gupta است.

زمینه و مسئله پروژه

در بسیاری از روستاهای راجستان، خانه‌ها به‌طور سنتی پیرامون حیاط مرکزی شکل می‌گیرند؛ فضایی که هم ظرف زندگی جمعی در جشن‌ها و مهمانی‌هاست و هم سپری در برابر گرما، گردوغبار و نگاه دائمی فضای عمومی. با این حال این خانه‌ها «ثابت» نیستند؛ با تغییر جمعیت و شیوه سکونت، میان دوره‌های شلوغی و زمان‌های آرامش و خلوت جابه‌جا می‌شوند. «خانه میان دیوارها» نیز بر بستر همین وضعیتِ چندلایه—اقلیم، جامعه و خلأهای زمانی—تعریف شده است.

ایده اصلی: پاسخ فضایی به دو وضعیت متضاد

این پروژه از یک سو رو به میدان روستا قرار دارد و می‌تواند در مناسبت‌ها، بخشی از زندگی جمعی را جذب کند؛ و از سوی دیگر، در بازه‌هایی طولانی بی‌سکنه می‌ماند؛ زمانی که «حریم»، «ایمنی» و «کنترل‌پذیری» به اندازه «گشودگی» اهمیت می‌یابد. در چنین شرایطی، معماری خانه به‌جای بازتولید تیپ آشنای خانه روستایی، از تنش میان این دو وضعیت به‌عنوان نقطه شروع استفاده می‌کند.

از حیاط مرکزی تا نورگیرهای خطی

معماران به‌جای سازمان‌دهی پیرامون یک حیاط متعارف، مسئله را با سه کلیدواژه اقلیم، محصوریت و الگوی استفاده بازخوانی کرده‌اند: چگونه می‌توان نور، گرما، هوا و گردوغبار را در سایتی کشیده و محدود کنترل کرد و در عین حال، خانه را به‌سادگی «باز و بسته» کرد؟

سایت پروژه طولی و باریک است و از سه طرف محصور؛ تنها یک جبهه فعال رو به میدان دارد. بنابراین راه‌حل بیش از آن‌که بر «نمای شاخص» متکی باشد، در پلان و مقطع شکل گرفته تا بنا در دوره‌های پررفت‌وآمد و نیز زمان‌های سکون، عملکردی پایدار داشته باشد.

دیوارها به‌عنوان ابزار اصلی معماری

در این خانه، دیوارها صرفاً مرز نیستند؛ «دستگاه» تولید فضا هستند. با عقب‌و‌جلو کردن دیوارهای مجاور (party walls)، دو نورگیر خطی در امتداد طول بنا ایجاد شده که حجم ساخته‌شده را از همسایه‌ها جدا می‌کند. این خلأها امکان تعبیه بازشوها را فراهم می‌کنند، بدون آن‌که خانه مستقیماً در معرض دید خیابان یا ملک مجاور قرار گیرد. دیوارهای بلندِ تمام‌قد هم‌زمان حریم و امنیت را تقویت کرده و مسیر ورود نور و هوا را هدایت می‌کنند.

به بیان معماران، نقطه شروع، «فرم» یا «الگوی آشنا» نبوده، بلکه این پرسش بوده است که خانه در این زمینه اقلیمی و اجتماعی «چگونه باید کار کند».

کیفیت نور، کاهش گرما و کنترل گردوغبار

تناسبات دو نورگیر خطی به‌دقت تنظیم شده است: نور خورشید عمدتاً غیرمستقیم وارد می‌شود تا خیرگی کاهش یابد و جذب گرما محدود شود، در حالی که کیفیت روشنایی در طول روز پایدار باقی بماند. برخلاف حیاط مرکزی که نور را در یک نقطه متمرکز می‌کند، این خلأهای خطی نور را در امتداد لبه‌های پلان پخش می‌کنند و اجازه می‌دهند فضاهای داخلی پیوسته، باز و بدون گسست بمانند. در کنار آن، تهویه «کنترل‌شده» است و نفوذ گردوغبار کاهش می‌یابد؛ عاملی تعیین‌کننده در این چشم‌انداز خشک و پرغبار.

فضاهای بازِ محافظت‌شده و نسبت تازه با بیرون

نورگیرها علاوه بر تأمین نور و هوا، مجموعه‌ای از فضاهای بیرونی کوچک اما محافظت‌شده می‌سازند؛ جایی که اتاق‌خواب‌ها و بخش‌هایی از طبقه بالا به آن باز می‌شوند و تراس‌هایی شکل می‌گیرد که در فصل‌های مختلف قابل استفاده می‌مانند. این فضاها در قیاس با حیاط‌های جمعی روستایی، امکان رابطه‌ای خصوصی‌تر با فضای باز را فراهم می‌کنند؛ رابطه‌ای که با سایه، محصوریت و نور غیرمستقیم تعریف می‌شود.

فضای میانی: حجم نشیمن برای گردهمایی‌ها

در مرکز خانه، یک حجم نشیمن بزرگ تا عمق سایت امتداد می‌یابد؛ فضایی که برای میزبانی گردهمایی‌ها در رویدادهای روستا طراحی شده اما درون‌گرا باقی می‌ماند. نیم‌طبقه (mezzanine) مشرف به این حجم، تداوم بصری ایجاد می‌کند و در عین حال، درجاتی از حریم را تنظیم می‌نماید. نورگیر سقفی نیز عامدانه «جابجا» شده و نزدیک نیم‌طبقه قرار گرفته تا نور به‌صورت تدریجی و یکنواخت به فضا برسد.

جبهه رو به میدان: آستانه‌ای روشن اما نه افشاگر

ارتباط مستقیم‌تر با روستا در طبقه همکف و جبهه رو به میدان شکل می‌گیرد؛ جایی که یک حجم با آجر شیشه‌ای (glass brick) فضای پذیرایی رسمی را می‌سازد. در زمان حضور خانواده، این فضا به آستانه‌ای فعال تبدیل می‌شود و رفت‌وآمدهای غیررسمی روزانه را جذب می‌کند. شب‌ها، با روشن شدن داخل، نمای آجر شیشه‌ای مانند درخششی ملایم در بافت روستا دیده می‌شود؛ نشانه‌ای از حضور، بدون آن‌که درون خانه را آشکار کند. در زمان بسته بودن نیز، بنا «خصوصی» می‌ماند بی‌آن‌که حالت دفاعی به خود بگیرد.

مصالح و بیان معماری

انتخاب مصالح با رویکردی حداقلی و نگهداشت‌پذیر انجام شده است: یک پوشش یکپارچه کاشی در کف، دیوارها و نمای بیرونی به کار رفته تا شخصیت آرام و یکدست بنا تقویت شود و نگهداری آن در دوره‌های طولانیِ عدم سکونت ساده‌تر گردد. چوب در فضای داخلی به‌صورت محدود و هدفمند استفاده شده تا گرما و تعادل بصری به فضا افزوده شود، بدون آن‌که سکون کلی پالت مصالح بر هم بخورد. نتیجه، معماری‌ای است با «صراحت» و «وقار» که در خیابان‌نما متمایز می‌شود و در عین حال، به زمینه خود متصل می‌ماند.

جمع‌بندی

«خانه میان دیوارها» با آنچه می‌پذیرد و آنچه بیرون نگه می‌دارد تعریف می‌شود: زندگی روستا، اقلیم سخت، جمع خانواده و همچنین سکوت‌های طولانیِ غیبت. پروژه نه در پی رمانتیزه‌کردن زیست روستایی است و نه قصد فاصله‌گیری از آن را دارد؛ خانه می‌کوشد گشوده باشد بی‌آن‌که در معرض قرار گیرد و محافظت‌شده باشد بی‌آن‌که بسته به نظر برسد. هویت بنا نه از الگوهای آشنا، بلکه از سازمان‌دهی فضا، نور و محصوریت شکل گرفته و به همین دلیل، حضوری معاصر و دقیق در متن روستا می‌یابد.

همراه گرامی ، برای مشاهده تصاویر و مستندات بیشتر ، در ارتباط با موضوع ، به بخش " تصاویر بیشتر " مراجمعه کنید .